Νέα εξέταση αίματος εντοπίζει την πρώιμη φάση του Αλτσχάιμερ

εξέταση αίματος αλτσχάιμερ

Ένα μεγάλο πρόβλημα που επηρεάζει σήμερα την έρευνα και την αντιμετώπιση του Αλτσχάιμερ είναι ότι είναι σχεδόν αδύνατο να εντοπιστεί η νόσος στα πρώτα στάδια. Συνήθως, όταν εντοπίζεται, τα συμπτώματα είναι ήδη παρόντα – και σε αυτό το σημείο, μπορεί να είναι ήδη πολύ αργά.

Αυτό θα μπορούσε να αλλάξει με την ανάπτυξη μιας νέας εξέτασης αίματος, με την οποία λένε οι επιστήμονες, ότι μπορούν να διαγνώσουν μέχρι και το 94 τοις εκατό των περιπτώσεων της νόσου Αλτσχάιμερ 20 χρόνια πριν η νόσος εκδηλωθεί πραγματικά. Ερευνητές από τη Σχολή Ιατρικής του Πανεπιστημίου Ουάσιγκτον στο Σαιντ Λούις περιέγραψαν την εξέταση στο περιοδικό Neurology.


Η εν λόγω εξέταση βασίζεται στην μέτρηση των επιπέδων της βήτα-αμυλοειδούς στο αίμα, που προβλέπει πόση πρωτεΐνη έχει συλλεχθεί στον εγκέφαλο. Η βήτα-αμυλοειδής είναι μια πρωτεΐνη ”κλειδί” για τον εντοπισμό και ίσως και τον μηχανισμό του Αλτσχάιμερ. Η νέα εξέταση πρόκειται για αναβάθμιση μιας παλαιότερης, που αποκαλύφθηκε πριν από δύο χρόνια και χρησιμοποιούσε φασματομετρία μάζας για να μετρήσει τις αναλογίες αμυλοειδούς-βήτα 42 και αμυλοειδούς-βήτα 40. Όταν ο λόγος έχει προσδιοριστεί, τα αποτελέσματα συγκρίνονται με την ηλικία του ασθενούς και την παρουσία (ή την έλλειψη) της γενετικής παραλλαγής APOE4 – δηλαδή δύο σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για το Αλτσχάιμερ.


Η ερευνητική ομάδα εξέτασε 158 ενήλικες (ηλικίας 50+). Κάθε ασθενής έδωσε τουλάχιστον ένα δείγμα αίματος και υποβλήθηκε σε τουλάχιστον μία σάρωση ΡΕΤ (ποζιτρονική τομογραφία) , τη μέθοδο που παραδοσιακά χρησιμοποιείται για τη διάγνωση του Αλτσχάιμερ. Κάθε δείγμα αίματος και σάρωση ΡΕΤ επισημάνθηκαν έπειτα είτε ως θετικά είτε ως αρνητικά ανάλογα με τα αποτελέσματα.

Οι ερευνητές αναζητούσαν μια αντιστοιχία και την βρήκαν στο 88% των περιπτώσεων. Όταν δε, συνέτρεχαν και ορισμένοι παράγοντες αυξημένου κινδύνου, η ακρίβεια της εξέτασης αίματος αυξήθηκε στο 94%.

Αυτοί οι παράγοντες κινδύνου περιελάμβαναν την ηλικία (η πιθανότητα εμφάνισης της νόσου διπλασιάζεται ανά πενταετία) και την παρουσία της APOE4 (η παρουσία της γενετικής αυτλης παραλλαγής αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου τρεις έως πέντε φορές). Η ομάδα εξέτασε επίσης το φύλο (οι γυναίκες εμφανίζουν 2 φορές πιο συχνά την νόσο σε σχεση με τους άνδρες), αλλά αυτό δεν φαίνεται να είχε μεγάλη επίδραση στα αποτελέσματα.

Είναι ενδιαφέρον ότι τα αποτελέσματα των εξετάσεων αίματος ορισμένων ασθενών που αρχικά θεωρούνταν ψευδώς θετικά ήταν στην πραγματικότητα όντως θετικά. Οι ερευνητές αρχικά απέρριψαν αυτά τα αποτελέσματα επειδή δεν ταίριαζαν με την (αρνητική) εξέταση PET του ασθενούς. Ωστόσο, οι μεταγενέστερες σαρώσεις του εγκεφάλου επιβεβαίωσαν ότι είχαν δίκιο. Αυτό δείχνει ότι η εξέταση αίματος είχε ανιχνεύσει την ασθένεια σε προγενέστερο στάδιο – και είναι πιο αξιόπιστη από τη σάρωση ΡΕΤ, που σήμερα αποτελεί τον κορυφαίο τρόπο επιβεβαίωσης της διάγνωσης.


Η ομάδα ελπίζει ότι μια τέτοια εξέταση θα είναι διαθέσιμη στο ευρύ κοινό σύντομα.

Αλλά υπάρχει ένα πρόβλημα. Ενώ η γρήγορη ανίχνευση είναι ένα τεράστιο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, εξακολουθεί να μην υπάρχει θεραπεία που να μπορεί να σταματήσει πραγματικά την πρόοδο της νόσου ή να θεραπεύσει την νόσο του Αλτσχάιμερ. (Παρότι μπορεί να υπάρχουν τρόποι ανακούφισης ορισμένων συμπτωμάτων.) Τα καλά νέα είναι ότι η έγκαιρη ανίχνευση μπορεί να αντιμετωπίσει ένα σημαντικό εμπόδιο στην έρευνα του Αλτσχάιμερ, το οποίο είναι ότι είναι δύσκολο (γρήγορα και φτηνά) να εντοπιστούν οι συμμετέχοντες για κλινικές δοκιμές πριν αρχίζουν να παρουσιάζουν συμπτώματα.


Υπάρχει μια αυξανόμενη συναίνεση μεταξύ των εμπειρογνωμόνων ότι για τη διαχείριση ή τη θεραπεία της νόσου του Αλτσχάιμερ, πρέπει να ανιχνευθεί το συντομότερο δυνατόν – πριν αρχίσουν να εμφανίζονται τα συμπτώματα. Από τη στιγμή που θα εμφανιστούν συμπτώματα, ο εγκέφαλος μάλλον είναι ήδη πολύ κατεστραμμένος για να επανέλθει.


“Αυτή τη στιγμή διαλέγουμε ανθρώπους για κλινικές δοκιμές με εγκεφαλικές ανιχνεύσεις, οι οποίες είναι χρονοβόρες και δαπανηρές και η εγγραφή συμμετεχόντων χρειάζεται χρόνια”, δήλωσε η Randall J. Bateman, MD, Καθηγήτρια Νευρολογίας και μέλος της ερευνητικής ομάδας.


“Αλλά με μια εξέταση αίματος, θα μπορούσαμε να εξετάσουμε χιλιάδες άτομα το μήνα. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να εγγράψουμε πιο αποτελεσματικά τους συμμετέχοντες σε κλινικές δοκιμές, οι οποίες θα μας βοηθήσουν να βρούμε τις θεραπείες γρηγορότερα και θα μπορούσαμε να έχουμε τεράστιο αντίκτυπο στο κόστος της ασθένειας καθώς και το ανθρώπινο πόνο που προκαλεί. “

Πηγές:

  1. https://n.neurology.org/content/early/2019/08/01/WNL.0000000000008081
  2. https://www.alzheimers.org.uk/about-dementia/treatments/drugs/drug-treatments-alzheimers-disease
  3. https://www.eurekalert.org/pub_releases/2019-08/wuso-bti073019.php
Πέππας Ιωάννης
Περί Πέππας Ιωάννης 26 Άρθρα
Φαρμακοποιός